Analyse uitslag

De leerlingen stelden met hun leerlingen in beide categorieën klassikaal een Top-3 samen. Op basis van de inzendingen werd deze landelijke einduitslag vastgesteld: *)

 
* N.B. De totaalpercentages van de Top-3 komen niet uit op 100%, omdat de stemmen in elke categorie zijn verdeeld over 30 items.

Emotie factor bij keuze
Alvorens hun eigen Top-3 samen te stellen, hebben de leerlingen klassikaal discussies gevoerd over de onderwerpen. Zij hebben zich bij hun keuze laten leiden door zowel de maatschappelijke betekenis van de onderwerpen als de media-aandacht die deze hebben gegenereerd.
Een mogelijke verklaring voor deze uitslag is dat onderwerpen die met veel emoties gepaard gaan, veel indruk maken op leerlingen. “Schokkende beelden bij het nieuws spelen daarin een belangrijke rol,” aldus een deelnemende docent. Dat geldt vooral voor de nieuwspersonen en –gebeurtenissen en in mindere mate voor het nieuwswoord.

Nieuw dit jaar: categorie Nieuwswoord
Nieuwsmedia gebruiken vaak herkenbare termen om een ontwikkeling te benoemen. Dit wordt ingegeven door de beperkte tekstlengtes voor nieuwsberichten en koppen, maar ook doordat veel ontwikkelingen herhaaldelijk in het nieuws terugkeren.
Dit jaar heeft Nieuws in de klas de categorie Nieuwswoord van het jaar toegevoegd aan de Scholierenpeiling. Dit sluit aan bij de doelstelling om leerlingen te helpen bij het vergroten van hun taalvaardigheid. Leerlingen die een grote woordenschat hebben en reflecteren over taal, zijn beter in staat om de betekenis van mediaboodschappen te doorgronden.
Opmerkelijk aan de Top-3 in deze categorie is dat twee van de drie nieuwswoorden een fictief gegeven beschreven: de EHEC-bacterie bleek niet veroorzaakt door komkommers maar door kiemplanten en de snelwegschutter is nooit gevonden. Desondanks heeft de meerderheid van de leerlingen vastgesteld dat ‘killerkomkommer’ en ‘snelwegschutter’ langere tijd en herhaaldelijk onderwerp van discussie waren door de aandacht die nieuwsmedia eraan besteedden. Mogelijk speelt het effect van alliteratie, waardoor de woorden beter beklijven, ook een rol. Uiteindelijk won ‘app’ nipt; dit woord kreeg zeven stemmen meer dan de nummer 2 in de categorie Nieuwswoord.

Uitkomsten naar onderwijsniveau
In totaal deden 549 leerlingen uit het primair onderwijs mee aan de peiling, 1726 leerlingen uit het voortgezet onderwijs, 498 uit het middelbaar beroepsonderwijs en 73 uit het voortgezet speciaal onderwijs. Bij nadere bestudering van de uitkomsten constateren we enkele interessante verschillen en overeenkomsten tussen deze groepen.
Allereerst is duidelijk dat leerlingen in alle groepen de zware onderwerpen niet uit de weg gingen. Op alle onderwijsniveaus werd veel waarde toegekend grote thema's als oorlogen, terrorisme en rampen.
Wel valt op dat de spreiding van de stemmen over de verschillende items in het voortgezet onderwijs groter was dan bij basisschoolleerlingen.
In de categorie Nieuwspersonen zien we dat de leerlingen in het vo vaker op politieke persoonlijkheden hebben gestemd dan leerlingen uit het po, zowel in absolute als relatieve zin. Een mogelijke verklaring is dat politiek in het vo een belangrijker onderdeel vormt van het lesprogramma; de peiling wordt traditiegetrouw veelal ingepast in lessen Maatschappijleer. Deze uitslag wijst er ook op dat een onderwerp meer beklijft naarmate het actiever wordt besproken in de les.
Leerlingen uit het middelbaar beroepsonderwijs maken keuzes die dichter bij huis liggen; zij lijken in hun onderwerpkeuze minder gericht op internationaal nieuws. In de uiteindelijke ranglijsten van de mbo klassen scoorden binnenlandse onderwerpen hoger, zoals de schietpartij in Alphen aan de Rijn, de verhoging van de snelheidslimiet naar 130 km/uur en het kindermisbruik in de Rooms-Katholieke Kerk. Bij de nieuwspersonen gooiden sporters ook hogere ogen dan bij de andere onderwijstypen.
Tenslotte valt op dat in het speciaal onderwijs lange-termijn-onderwerpen vaker werden gekozen. Zo haalde de Arabische lente meer stemmen dan de oorlog in Libië en behaalde ook de eurocrisis een plek in de Top-3.

Belangrijk of spraakmakend?
Bij de Scholierenpeiling is de grootste uitdaging voor alle deelnemers om een afweging te maken tussen het belang of de impact van een nieuwsgebeurtenis en criteria als populariteit en nieuwswaarde.
Opmerkelijk was dat Steve Jobs in het voortgezet onderwijs meer stemmen haalde dan in het primair onderwijs en het mbo (waardoor hij uiteindelijk in de totale uitslag de tweede plaats behaalde). Jobs was door zijn overlijden weliswaar volop, maar relatief kortstondig in het nieuws. Bij de afweging tussen de nieuwswaarde en de impact van een bericht op de samenleving heeft het laatste kennelijk de doorslag gegeven bij de scholieren. De scholieren beseffen dat Jobs, ook al was hij in vergelijking met andere nieuwspersonen zelf weinig in het nieuws, met zijn producten het leven van vele miljoenen mensen heeft beïnvloed.

Achtergrond en doelstelling

Nieuws in de klas organiseert de Scholierenpeiling elk jaar. Doel van de Scholierenpeiling is om discussie in de klas te bevorderen over zowel de actualiteit als de berichtgeving daarover. Bij de keuze voor hun Top-3 maken de leerlingen een afweging tussen het maatschappelijk belang van een onderwerp of persoon en de impact van het onderwerp op de berichtgeving. De leerlingen worden dan ook gestimuleerd om na te denken - en met elkaar in gesprek te gaan - over zowel de actualiteit als de berichtgeving daarover. De Scholierenpeiling draagt daarom bij aan taalvaardigheid, mediawijsheid en burgerschap.

Wilt u ook meedoen aan de volgende Scholierenpeiling?
Als u het afgelopen jaar gebruik heeft gemaakt van de Nieuwsservice en/of de Nieuwquiz, ontvangt u begin januari de overzichten per e-mail. Heeft u geen gebruik gemaakt van deze diensten en wilt u wel meedoen met de Scholierenpeiling van volgend jaar, dan kunt u zich aanmelden door zich te abonneren op de Nieuwsquiz of een bestelling voor de Nieuwsservice te plaatsen.
Tip voor deelnemende docenten en leerlingen: bekijk ook de jaaroverzichten van de diverse nieuwsmedia. Deze worden meestal in de laatste week van december gepubliceerd en zijn dan nog enige tijd in januari online te bekijken. Zie www.nieuwsmediaportal.nl voor een overzicht van nieuwsmedia.

Wilt u het nieuws structureel bespreken in de les, dan kunt u elke maand gratis gebruik maken van de Nieuwsquiz.

Wilt u elke dag Nieuws in de klas, bestel dan verschillende kranten gespreid over het jaar met de Nieuwsservice.