AI verandert het onderwijs in rap tempo. Michiel Santegoeds (45), docent burgerschap en digitale vaardigheden en lid van de Nieuws in de klas klankbordgroep, vertelt hoe hij AI inzet in zijn lessen en waarom volgens hem ‘het roer om moet’.
Naam: Michiel Santegoeds (45)
School: De Nassau in Breda (mavo, havo, vwo)
Vak: Burgerschap & digitale vaardigheden
Ervaring: 5 jaar voortgezet onderwijs, daarvoor 10 jaar basisonderwijs
'Het roer moet om'
Santegoeds herinnert zich het nog goed: het moment dat hij thuis aan de keukentafel de verslagen van mavo 4 aan het nakijken was. Werkstukken waar hij uren mee zoet was, terwijl zijn leerlingen er zelf maar vijf minuten aan hadden besteed. Want grotendeels overduidelijk door AI geschreven. Santegoeds: 'Toen besefte ik: dit slaat nergens op. Het roer moet om.' Dat ging volgens hem niet vanzelf: ‘Het liefst zou ik AI net als veel andere docenten buiten het klaslokaal houden, maar dat is gewoon niet realistisch.’ In plaats van zich er tegen te verzetten, besloot hij zijn leerlingen AI vaardigheden aan te leren in plaats van het gebruik van AI te verbieden. Daarbij blijft één principe centraal: de leerling moet volgens Santegoeds zelf in controle blijven.
Eerst denken, dan prompten
De lessen burgerschap en digitale vaardigheden begint Santegoeds bewust ‘old school’. Voor elke opdracht maakt hij een werkblad met verdiepende kernvragen die de leerlingen gewoon met pen en papier moeten uitwerken. 'Zo dwing je ze eerst zelf na te denken,' legt hij uit. Ook bij de podcastopdracht over een maatschappelijke thema waar zijn leerlingen momenteel aan werken, start het proces op deze manier.
Monsterprompt
Leerlingen gaan vervolgens op zoek naar bestaande artikelen, wetenschappers, onderzoeken en cijfers die ze in hun podcast willen verwerken. In deze fase is AI niet toegestaan. 'Ik kan vanaf mijn laptop precies zien welke websites mijn leerlingen raadplegen.' Al die informatie bundelen ze in een zogenoemde ‘monsterprompt’: een document waarin alle informatie overzichtelijk en controleerbaar is opgenomen. Pas als Santegoeds dit document heeft nagekeken, mogen leerlingen ÁI vragen om van deze 'monsterprompt' een script te maken voor hun podcast. 'AI mag er niets bij verzinnen,' benadrukt de docent. 'Zo blijft de inhoud volledig van de leerling zelf'.
'AI vergroot de creativiteit van leerlingen'
Ook in de brugklas zet Santegoeds AI bewust in, bijvoorbeeld bij een opdracht rondom nepnieuws. Leerlingen maken een nieuwsuitzending met echte én één zelfverzonnen verhaal. De klas moet vervolgens raden wat nep is. 'Op die manier leren ze hoe belangrijk het is om bronnen te checken', legt hij uit.
Tegelijkertijd merkt hij dat AI de creativiteit ook kan vergroten: 'Waar ze soms blijven hangen in standaardideeën, helpt AI ze om verder te denken.' Over of dat niet de creativiteit wegneemt bij de leerlingen, is hij nuchter: 'Er zijn altijd leerlingen die voor de gemakkelijke weg kiezen, ik was vroeger ook zo.' Als ze ergens minder moeite voor hoeven te doen, zullen ze die kans volgens hem altijd pakken. Tegelijk ziet hij ook een positief effect: 'De input van AI kan soms juist afgehaakte leerlingen weer ‘aan’ zetten.'
'Zonder goede ICT-afdeling op je school red je het niet'
Om AI verantwoord te gebruiken in de lessen, werkt De Nassau school met een nieuwe tool: de AIAS (AI Assessment Scale), een vijfpuntenschaal die per opdracht aangeeft aan de leerlingen wat wel en niet is toegestaan: van geen gebruik tot volledig vrij gebruik van AI. Santegoeds: 'Zo is voor iedereen helder wat er verwacht wordt per opdracht.' Daarnaast speelt de ICT-afdeling een cruciale rol. Met een stoplichtsysteem (rood, oranje, groen) houdt de afdeling overzicht op welke tools veilig gebruikt kunnen worden. 'Als docent red je dat niet alleen,' zegt Santegoeds. 'Je hebt echt een goede ICT-afdeling nodig die meekijkt en adviseert.'
De schrijfwedstrijd: 'Verleg de focus naar het proces'
Over hoe de schrijfwedstrijd van Nieuws in de klas authentiek kan blijven, heeft de docent wel een idee: verleg de focus van het eindverhaal naar het proces. 'Je kunt niet 100% controleren of iets met AI is geschreven, dus accepteer dat deels.' Nieuws in de klas zou volgens Santegoeds een werkblad kunnen ontwikkelingen met gerichte kernvragen, zodat leerlingen in de klas eerst zelf hun mening en argumenten uitwerken. Santegoeds: 'Op school heb je nog invloed op het proces. Na schooltijd gooien veel leerlingen hun brief alsnog door ChatGPT.'
Doorpraten over AI? Meld je aan voor de bijeenkomst ‘AI in het onderwijs’ van Nieuws in de klas op 1 oktober 2026.
